Kök neden analizi: 5 Neden, Ishikawa diyagramı, Pareto analizi
Kök neden, ortadan kaldırıldığında sorunun tekrarlanmasını önleyen en derindeki nedendir. Belirtiyi tedavi etmek (örneğin hatalı parçaları ayıklamak) hızlıdır ama kalıcı değildir. En yaygın üç yöntem birbirini iyi tamamlar: Pareto analizi hangi sorunun ele alınacağını gösterir, Ishikawa diyagramı olası nedenleri toplar, 5 Neden ise en olası nedeni köküne kadar izler.
Pareto analizi: nereden başlamalı?
Pareto ilkesine göre etkinin büyük kısmı (çoğunlukla yaklaşık %80) nedenlerin küçük bir kısmından (yaklaşık %20) gelir. Hata türlerini azalan sırayla dizin ve kümülatif yüzdeyi çizin. İlk birkaç sütun sorunun büyük bölümünü oluşturur; bu nedenle kaynaklar önce onlara ayrılmalıdır. Sıklığın yanı sıra maliyete veya şiddete göre bir Pareto da yararlı olabilir.
Ishikawa (balık kılçığı) diyagramı
Ishikawa diyagramı, ekibin ilk fikirde takılıp kalmaması için olası nedenleri kategorilere ayırır. Üretimde en yaygın olanlar 6M kategorileridir: insan, makine, yöntem, malzeme, ölçüm ve çevre. Diyagram bir beyin fırtınası aracıdır: üzerine yazılan nedenler, verilerle veya denemelerle doğrulanması ya da elenmesi gereken hipotezlerdir.
5 Neden
5 Neden yöntemi problemden başlar ve sistem düzeyinde düzeltilebilecek bir nedene ulaşana kadar bir önceki adımın neden gerçekleştiğini sormayı sürdürür. Beş yalnızca bir yol göstericidir: bazen üç soru yeter, bazen yedi gerekir. Klasik bir örnek bir makine duruşudur:
- Makine neden durdu? Aşırı yük nedeniyle bir sigorta attı.
- Neden aşırı yük oluştu? Rulman yeterince yağlanmamıştı.
- Neden yeterince yağlanmamıştı? Yağlama pompası yeterli yağ basmıyordu.
- Pompa neden yeterli yağ basmıyordu? Mili aşınmıştı.
- Mil neden aşınmıştı? Süzgeç yoktu, bu yüzden pompaya metal talaşlar girdi.
Kök neden, eksik süzgeçtir; sigortayı değiştirmek yalnızca belirtiyi ortadan kaldırır.
İyi bir analiz için ipuçları
- Her cevabı varsayımlarla değil, sahada (gemba) gerçeklerle kontrol edin.
- Birden fazla cevap doğruysa analizi dallandırın.
- Oluşma nedenini (hatanın neden oluştuğu) ve kaçış nedenini (neden tespit edilmediği) ayrı ayrı arayın.
- İnsan hatasında durmayın: hatanın olmasına neyin izin verdiğini sorun (örneğin eksik bir poka-yoke veya belirsiz bir talimat).
- Kök nedeni doğrulayın: ortadan kaldırıldığında sorun tekrarlanmamalıdır.